۰۲۱۵۴۴۱۳۰۰۰ info@exchange.ir

ضریب فزاینده نقدینگی

۲۱ مهر ۱۴۰۱
حتما در یادداشت های مختلف درباره نقدینگی، پول و شبه پول ، پایه پولی و پول پر قدرت و ضریب فزاینده نقدینگی شنیده اید. ما در این مطلب هر یک از این عوامل را به صورت ساده تعریف کرده ایم.
نقدینگی
نقدینگی به طور کلی از سه جزء «اسکناس و مسکوک»، «سپرده های دیداری» و « سپرده های غیردیداری» تشکیل می شود. جمع دو جزء نخست نشان دهنده «پول» و جزء آخر معرف «شبه پول» است.
 
 
پول و شبه پول
در بین دو جزء نقدینگی، «پول» خاصیت «نقدشوندگی» بیشتری دارد و دارای سرعت گردش بیشتری در اقتصاد است و در مقابل، « شبه پول» اگرچه می تواند با استفاده از ابزارهای اعتباری و اوراق، برای خرید کالاها و خدمات مورد استفاده قرار بگیرد، اما به دلیل پایین بودن میزان نقدشوندگی و ماهیت آن بعنوان یک سپرده مدت دار بانکی، از سرعت گردش پایین تری برخوردار است. یکی از مهم ترین خصوصیات شبه پول، ضد تورمی بودن آن در کوتاه مدت است چرا که دارندگان این دارایی لااقل برای مدتی از هزینه و خرج کردن آن منصرف شده اند.
پایه پولی و پول پرقدرت
در ادبیات اقتصادی، «پایه پولی» میزان داراییها یا بدهی های ترازنامه ای بانک مرکزی را نشان میدهد که به دلیل آنکه پس از چرخش در شبکه بانکی، چند برابر شده و نقدینگی را تشکیل می دهد، به پول پرقدرت معروف است. پایه پولی در واقع نشان دهنده رشد پول و شبه پول در طول یک مدت مشخص است. هرگونه افزایش در پایه پولی یا «پول پرقدرت» منجر به افزایش چند برابر آن (معادل ضریب فزاینده نقدینگی) در نقدینگی میشود.
 
 
ضریب فزاینده نقدینگی
«ضریب فزاینده» متغیر مهم دیگر در آمارهای پولی است که رابطه میان نقدینگی و پایه پولی را بیان می کند ضریب فزاینده نشان دهنده نسبت میزان نقدینگی به پایه پولی است که در واقع بیان کننده میزان خلق پولی است که سیستم بانکی قادر است به ازای هر واحد پول بانک مرکزی ایجاد کند، به طور کلی ضریب فزاینده پولی "Money multiplier“ ضریبی است که نشان میدهد، نظام بانکی چند برابر سپرده ای که در اختیار داشته، پول بانکی خلق کرده است. 
 
 
اجزای ضریب فزاینده نقدینگی و تاثیر آن بر حجم پول
1- نسبت اسکناس و مسکوک در دست مردم به سپرده های دیداری ، نشانگر آن است که مردم چه مقدار از معاملات خود را با اسکناس و چه مقدار دیگر را با پول تحریری (چک) انجام می دهند. اگر مردم تصمیم بگیرند بخش بیشتری از پول خود را بصورت اسکناس نگهداری کنند، در این صورت بخش کمتری را به سپرده دیداری اختصاص داده و بانک ها منابع کمتری برای وام دادن و ایجاد تکاثری پول
اعتباری خواهند داشت و به تبع آن، حجم پول کمتر خواهد شد.
۲- نرخ ذخیره قانونی، چنانچه بانک مرکزی نرخ ذخیره قانونی را افزایش دهد، به ازای یک مقدار مشخص سپرده دیداری نزد بانک های تجاری مقدار ذخیره قانونی بیشتری طلب می کند، در اینصورت بخش کمتری از منابع بدست آمده از طریق این سپرده ها قابل استفاده برای وام دادن است. به این ترتیب ضریب تکاثر خلق پول و به تبع آن حجم پول کاهش می یابد.
٣- نرخ ذخیره اضافی، اگر بانکهای تجاری به هر دلیلی به ازای یک مقدار سپرده دیداری مشخص ذخایر اضافی بیشتری نگهداری کنند، مقدار کمتری از منابع بدست آمده از طریق سپرده های دیداری را صرف اعطای وام می کنند و وام و اعتبار کمتری به وام گیرندگان می پردازند.
تغییرات نرخ ذخیره اضافی ناشی از عوامل ذیل می باشد :
نرخ بهره بازار : به معنی افزایش هزینه فرصت ذخایر اضافی و بیکار یا راکد بانک های تجاری است. 
نرخ تنزیل یا نرخ بهره : قرض دادن بانک مرکزی به بانک های تجاری است که در گذشته به آن نرخ تنزیل مجدد گفته می شد.
ریسک کمبود نقدینگی : شاخص ریسک و نگرانی مواجه شدن بانک های تجاری با کمبود نقدینگی است.
بطور خلاصه می توان گفت کاهش نرخ بهره بازار، افزایش نرخ تنزیل و افزایش ریسک کمبود نقدینگی، منجر به افزایش نرخ ذخایر اضافی می شوند، که سبب می شود ضریب
فزاینده خلق پول کاهش یافته و حجم پول کاهش یابد.عکس موارد فوق سبب افزایش ضریب فزاینده خلق پول و حجم پول می شود.

 

نظرات کاربران

شما میتوانید نظر خود را در مورد این مطلب بیان کنید.

حروف بزرگ و کوچک یکسان است.